TALSAYAK

Edebiyat ve Eğitim Seçkisi

HALI VE KİLİMLERDE KULLANILAN BAŞLICA MOTİFLER:

Posted by talsayak 13 Aralık 2006

Muska ve Nazarlık : Bazı insanların bakışlarında bir güç olduğuna, bu bakışların kötülüğe, zarara, şanssızlığa ve hatta ölüme bile sebep olduğuna inanılır. Nazarlıklar işte bu kem bakışların etkisini azaltan çeşitli nesnelerdir. Böylece onu taşıyanları korur. ?Muska? ise sahibini tehlikeli dış faktörlerden korumak için, sihirli ve dinî bir güce sahip olduğuna inanılan yazılı bir tılsımdır.

Kuş : Halılarda görülen kuş motifleri çeşitli anlamları ihtiva eder. Baykuş ve kara karga gibi kuşlar kötü şans anlamına geldiği gibi; kumru, güvercin ve bülbüller de iyi şansı simgelemeleri için kullanılır. Kuş; mutluluk, keyif ve sevginin sembolüdür. Güç ve kuvveti simgeler. O, Anadolu?da kurulmuş çeşitli yerleşimlerin, imparatorlukların sembolüdür. Kuşlar ayrıca ilâhî mesajcılara ve uzun bir yaşama işaret eder. Ejderha ile dövülmüş Anka kuşu, baharı haber verir.

Pıtrak : Pıtrak, insanların giysilerine ve hayvanların tüylerine yapışan pamuksu bir bitkidir. Onun, kem bakışları savuşturmaya güçünün yettiğine inanılır. Diğer taraftan çiçeklerle dolu anlamına da ?Pıtrak gibi? deyimi, bu motifin bolluğun bir sembolü olarak un torbaları üzerinde kullanılmasını açıklar.

Sandık : Bu motif genelde genç bir kızın çeyiz sandığını simgeler. Bu sandığın içindeki nesneler, eşinin evinde kullanılmak için olduğundan genç kızın beklentileri ve ümitleri dokuduğu, ördüğü ve üzerine nakış işlediği parçalara yansıtılır.

Çengel : Halılarında çeşitli çengel tipleri, insanları tehlikelerden koruması için sık sık kullanılır.

Ejderha : Ejderha, aslan gibi ayakları, yılan gibi kuyruğu olan ve kanatları bulunan mitolojik bir yaratıktır. Ejderha, hava ve suyun efendisidir. Ejderha ve Anka?nın uçuşunun, bereketli bahar yağmurları getirdiğine inanılır. Kocaman bir yılan olduğuna inanılan ejderha, hazinelerin ve hayat ağacı gibi sırlı nesnelerin koruyucusudur.

Kartal : Güç, kudret, muska, hükümet egemenliği ve eski dînî törenlerde ortaya çıkan tılsımlar gibi ögeleri temsil eden kartal figürleri, halı dokumacılığında totemleri işaret eder.

Küpe : Anadolu?da küpeler evlilik hediyesi olarak vazgeçilmezdir. Bu motifi kullanan bir kız ailesine evlenmek istediğini dolaylı olarak belli etmeye çalışır.

Göz : Bazı insanları kötülüğe, zarara, şanssızlığa ve hatta ölüme bile sebep olan güçlü bakışları olduğuna inanılır. Göz motifleri, insan gözünün kem bakışlara karşı en iyi koruyucu olduğu inancından dolayı ortaya çıkarıldı.

Bereket : Birlikte kullanılmış elibelinde ve koç boynuzu motifleri bir erkek ve bir kadın belirtir. Bereket deseni, dişiyi gösteren iki adet elibelinde motifi ve erkeği gösteren iki adet koç boynuzu motifinden oluşur.

Bukağı : Aile birlikteliğinin devamına, âşıkların düşkünlüğüne ve birlikte olma umuduna işaret eder.

El, Parmak ve Tarak : Parmakların kem gözlerden korunduğunu temsil eden beş çizgi ve beş noktayı kapsar. El motifi, verimlilik ve iyi şansı birleştirir. Aynı zamanda bu motif, Hz. Muhammed(SAV)?in kız kardeşinin elini sembolize ettiği için de, kutsal bir anlam taşır. Tarak motifi genellikle evlilik ve doğum ile ilişkilidir. Bu motif, evlenme arzusunu ve doğumu kem gözlere karşı korumayı ifade eder.

Elibelinde : Anneliğin dişiliğin ve verimliliğin sembolüdür.

Saç bağı : Evlenmeye olan isteği temsil eder. Eğer bir kadın saçından bir tutam dokumasında kullanırsa , bu onun ölümsüzlüğe olan arzusunu dillendirir.

Koç Boynuzu : Üretkenlik, kahramanlık, güç ve erkeksiliğe alamettir. Dokuyanın mutluluğunu da gösterir.

Su yolu : Su yolu, suyun insan hayatındaki önemini vurgular.

Akrep : İnsanlar bu hayvandan korkar ve ona karşı korunmak için bu motifi kullanır.

Yıldız : Üretkenliği temsil eder.

Hayat ağacı : Sonsuzluğu sembolize eder. Bu motif, ölümsüzlüğü araştırmanın ve ölümden sonra yaşam olduğu umudunun bir nişanıdır.

Kurt izi : Kurt ve canavarlardan korunmak için kullanılır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: