TALSAYAK

Edebiyat ve Eğitim Seçkisi

Sanatın Tanımı ve Özellikleri

Posted by talsayak 18 Aralık 2006

Sanat, maddi kaygı gütmeyen, insanda estetik haz ve heyecan uyandıran ürünlerin toplamıdır. Sanatta temel olan güzellik, derinlik, etkileyicilik ve öğreticiliktir.
Sanat ilk insanla başlamış ve uygarlığa paralel olarak gelişimini sürdürmüştür. İnsanı ilgilendiren her şey sanatın da konusu olmuştur.

Amacı sadece güzellik ve derinlik olan, insanda coşku ve hayranlık uyandıran sanatlara “Güzel Sanatlar” di­yoruz. Müzik, resim, heykel, tiyatro, edebiyat, bale gibi sanat dalları güzel sanatların önemli olanlarıdır.

Sanatın maddi çıkar amacı taşıması “zanaat” terimiyle karşılanır. Mermercilik, çinicilik, oymacılık vb.

Sanatın hareket noktası ruhsal olan iç dünyayla görünen dış dünya yani “doğa”dır. Sanat insanın iç dünyadan dış dünyaya açılma arzusuyla başlar. Korku, umut, başarma güdüsü, sevinç, üzüntü gibi tüm duyguların ifade biçimi olan sanatta düşünsel çabalar, din gibi olgular da etkili olmuştur. Diğer bir etken de insanda oyun ve değişim tutkusudur.
Doğu düşüncesinde başta insan olmak üzere tüm yaratılmışların gerçek birer sanat eseri olduğu vurgu­lanmıştır.

İnsan, Güzel Sanatlar sayesinde, var olan malze­meyi yeniden biçimlendirir ve bu şekilde kendini ifade etmeye çalışır. İnsanlar bilim, teknoloji ve anlayışların tam olgunlaşmadığı dönemlerde, çizgi, boya ve kil yoluyla çeşitli biçimler, desenler, sanat ürünleri ortaya koymuşlar ve bu şekilde içlerini dökmüşlerdir. Son dönemlerdeyse sanat ürünleri hem çeşit olarak hem de taşıdığı değer açısından artmıştır.

Sanatta yaklaşımlar ve değer yargılarının çağdan çağa, sanatçıdan sanatçıya değişiklik göstermesi pek tabiidir. Bu durum toplumun beğenilerindeki değişik­liklerden kaynaklandığı gibi sanatçıların bireysel ter­cihlerinden de kaynaklanabilmektedir.
Sanat sitilleri, tarihi akış içinde çeşitli adlar almıştır: arkaik tarz, klasik tarz, barok tarzı, modern tarz, post-modern tarz vb.

Sanat Toplulukları ya da Ekol

Tarz (üslup) bakımından bir birine az ya da çok benzeyen sanatçıların oluşturduğu gruba ekol adı ver­ilir: Halk şiiri, Divan şiiri, Garip, Beş Hececiler, İkinci Yeni, Sembolistler, Viyana Ekolü, Romantik Ekol vb.

Sanat ve Estetik

Sanatı coşkun kılan onun estetik yönüdür. İnsan, yaratılışı gereği güzele ve güzelliğe eğilimlidir. Örneğin bir biyolojik varlık olan “gül” bitkisi insanın ruhunda derin izler bırakarak insanda hayranlık duygusu uyandırabilmektedir. Bu hayranlık, hoşa gidiş, “gül”ün gerçekten güzel oluşundan kaynaklandığı gibi insanın onu öyle görme arzusundan da kaynaklanabilir. (Alman düşünürler, “Einfuhlung” teorisiyle “gül”ün aslında güzel olmadığını, ona güzellik özelliğini veren şeyin insan ruhundaki güzellik melekesinin olduğunu ileri sürmüşlerdir. Doğu kültüründe bu düşünce daha kapsamlı olarak “Güzel gören, güzel düşünür, güzel düşünen hayattan lezzet alır.” sözüyle dile getirilmiştir.)

İnsanın özünde var olan estetik duygusu sanata da yansır. Bir “gül?den hoşlanabildiğimiz gibi onun taklit edilmesiyle yapılmış bir resimden de hoşlanabiliriz.

Yunanca “aisthetikos”, “aisthonesthi”, “duymak”, “algılamak” sözcüklerinden kaynaklanan, güzel duygusuyla, güzelin algılanmasına ilgili şey anlamına gelen “aisthetike” (duyum) ya da estetik, güzelin ve güzel sanatların yapısını inceleyen bir felsefe dalı olarak gelişmiştir.

Günümüzde sanatları belirleyen yalnız “güzellik” değildir. Bunun yanında komik, trajik, yüce, çirkin, iğneleyici, dehşet verici, hoş olmayan vb. unsurlar da vardır.

Bir Yanıt to “Sanatın Tanımı ve Özellikleri”

  1. Anonymous said

    teşekkürler çok iyi açıklamışsınız

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: