TALSAYAK

Edebiyat ve Eğitim Seçkisi

MODERN TİYATRO VE TÜRLERİ

Posted by talsayak 11 Mayıs 2008

Hayattaki olayları konu edinen, sahnede oynanmak amacıyla yazılan edebi eserdir. Hayatın değişik durumlarının sahnede canlandırılması amacıyla yazılırlar. Asıl adı dramadır. Tiyatronun kaynağı Eski Yunan’dır. Roma imparatorluğu döneminde gelişen ve çöken tiyatro, Avrupa’da Rönesans’la yeniden canlanmıştır.

* Roman ve hikâye soyut olduğu halde, tiyatro somuttur.
* Tiyatro eserleri, konularına göre trajedi, komedi ve dram gibi türlere ayrılır.

A) Trajedi:

İzleyicide korku ve acıma gibi duygular uyandıran, ruhu tutkulardan arındırmak amacını güden tiyatro çeşididir.
* Konular mitolojiden yani efsanelerden, seçkin kimselerin hayatından ve tarihten alınmıştır.
* Kahramanları tanrılar, tanrıçalar ve soylu kimselerdir. Erdem ve ahlak ön plandadır.
* Şiir biçiminde oluşturulur.
* Kusursuz bir üslubu vardır. Kaba sözlere yer verilmez.
* Eser baştan sona kadar ağırbaşlı, ciddi bir hava içinde geçer. Güldürücü unsuru yoktur.
* Vurma, yaralama, öldürme gibi dehşet uyandırıcı, acı verici çirkin olaylar, seyircinin gözü önünde gerçekleştirilmez, sahne arkasında gerçekleştirilir. Bu olaylar haberciler tarafından sahnede aktarılır.
* Üç birlik kuralına uyulur.( Yer, zaman, olay ) Yani zaman birliği, yer birliği, olay birliği vardır.
Buna göre, olay yirmi dört saatte geçer, baştan sona aynı yerde yaşanır ve tek olay canlandırılır. * Diyalog ve koro bölümlerinden oluşur. Koro esere lirizm katar.
* Ünlü trajedi yazarları;
Eski Yunan; Aiskhylos, Eurupides, Sophokles.
Fransız; Corneille, Racine.
Klasik ve Modern Trajedi olmak üzere ikiye ayrılır.

Çağdaş (Modern) Trajedideki Değişiklikler
1) Üç birlik kuralı kaldırılmıştır. 4) Konular günlük hayattan seçilir.2) Soylu kişilerin yerini sıradan kişiler almıştır. 5) Anlatım şiir şeklinde değildir.3) Koro yoktur. 6) Seçkin bir ve anlatım aranmaz.

B) Komedi:
İnsanların ve olayların gülünç yönlerini ortaya koymak, izleyenleri güldürmek ve düşündürmek amacıyla yazılmış tiyatro eseridir.
* Konusunu, yaşanılan hayattan ve günlük olaylardan alır.
* Kişiler halktan ve yüksek zümreden her çeşit insan olabilir.
* Her türlü söze şakaya yer verilir.
* Kişilerin her türlü davranışları sahnede gösterilir.
* Birbirini izleyen diyalog ve koro bölümlerinden oluşur.
* Manzum olarak yazılır.
* Üç birlik kuralına uyulur.
Türün yazarları, Yunan-Aristophanes, Fransız- Moliere.

Üç grupta incelenir:
1) Klasik Komedi: Klasik trajediye tepki olarak Eski Yunan Edb.’da doğmuştur. En önemli temsilcisi Aristophanes’tir M.Ö. 405 yılına kadar sürmüştür.
2) Orta Komedi: M.Ö.330’a kadar sürmüştür. Çağdaş komediye geçiş niteliğindedir. Aristophanes’in son iki eseri “Kadınlar Meclisi” ve “Plütos” bu dönemin ürünleridir.
3) Çağdaş Komedi: Klasik ve Orta komediye ait kuralların çoğunun değiştiği dönemdir. Klasik komedide konu dışında klasik trajedinin özellikleri görülür. Çağdaş Komedi’de konular günlük hayattan alınmış; kişiler halktan seçilmiştir. Çağdaş Komedi’de koro, üç birlik kuralı yoktur. Soylulara özgü bir dil kullanma kaygısı güdülmez.
Konularına Göre Komedi Çeşitleri
* Karakter Komedisi: Kişilerin gülünç yönleri sergilenir. Moliere’nin komedileri bu türdendir.
* Töre Komedisi: Törelerin aksak yönleri güldürücü bir biçimde sunulur. Aristophanes’in “Eşek Arıları”, Moliere’nin “Gülünç Kibarlar” ve Şinasi’nin “Şair Evlenmesi” bu türe örnektir.
* Entrika Komedisi: Olayların şaşırtıcı şekilde geliştiği, bol bol entrikaların yaşandığı komedilerdir. Moliere’nin “Zoraki Tabip” adlı eseri bu türe örnektir. Komedilerde entrika kendiliğinden değil, yapay ve zorlama yollarla karmaşık nitelik kazanırsa, böyle komedilere vodvil denir.

C) Dram:
Hayatı olduğu gibi acıklı ve gülünç yönleriyle sahnede göstermek için yazılan tiyatro eseridir. Tiyatronun tarihi gelişimi içinde trajediyle komedi arasında dram türü doğmuştur. Klasik tiyatro kurallarının uygulanmadığı bu tür hem şiir hem düzyazıyla yazılabilmektedir.

* Hayatı olduğu gibi yansıtır. Trajedi ve Komedi kaynaşmıştır.
* Konusunu günlük yaşamdan ve tarihten alır.
* Üç birlik kuralına uyma zorunluluğu yoktur.
* Olaylar, çirkin dahi olsa sahnede gösterildiği gibi kişiler hangi sınıf ve halktan olursa olsun dramda yer alır.
Tiyatro ile İlgili Bazı Terimler:
Perde: Tiyatro eserlerinde konunun ana bölümlerinden her birine denir. Dekor: Tiyatroda olayın geçtiği yer ile eşyaların tümü.Suflör: Oyunculara, rollerinde unuttukları sözleri sahne gerisinden, seyircilere hissettirmeden hatırlatan kimse.Diyalog: Kişilerin karşılıklı konuşmaları.Monolog: Tiyatro eserinde biri kişinin tek başına konuşması.Tirad: Tiyatro oyununda kişilerin birbirlerine karşı söyledikleri coşkulu uzun sözler.Fars: Basit olay ve yergilerle dolu halk komedisidir.Vodvil: Hareketli ve eğlenceli bir konuya dayanan alaycı, taşlamalı komedi.Komedi Santimental: Güldürürken düşündüren, insanı duygulandıran içli komedi. Piyes: Gerçeklere uygun, ciddi konulu dram.Melodram: Seyirciyi heyecanlandıran, hareketli ve duygusal oyun türü. Feeri: Masal öğelerinden yararlanılarak yazılmış tiyatro eseri. Opera: Tüm sözleri bestelenmiş trajedi veya dram. Operet: Sözlerinin bir kısmı müzikli, bir kısmı müziksiz olan tiyatro eseri. Bale: Konusunu müziğe bağlı hareketlerle gösteren, konuşmanın yer almadığı tiyatro türü. Kostüm: Oyuncuların oyun esnasındaki kıyafetleriRol: Oyuncuların konuşma ve hareketlerinin tümü.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: